Sunday, March 10, 2013

Timor Post: Jogu Ilegal Buras Iha Bidau

Img source: arizonafoothillsmagazine.com


Jornal Timor Post
Kinta-Feira, 03 Janeiru 2013


“Jogu Ilegal Buras Iha Bidau”





Maske despaisu husi Primeiru Ministru Kay Rala xanana Gusmao atu taka jogu illegal hanesan Bola Guling, Slop Mesin no seluk tan, maibe jogador sira kontinua hala’o aktividade jogu illegal iha Bairu-bairu.


Hanesan realidade hatudu malorek iha Aldeia Massau, Suku Bidau ne’ebe durante ne’e hakribi tebes buat ida jogu illegal hirak ne’e, durante iha loron boot natal no tinan foun liu-ba ne’e sira hala’o jogu bola guling iha tempu kalan-kalan.


Tuir observasaun Diariu Timor Post, foin lalais ne’e, oknum Polisia Nasional Timor Leste (PNTL) mos partisipa hodi kontribui ba atividade jogu illegal ne’e.


Fonte kredivel ida ne’ebe la fo sai nia naran ba jornalista Timor Post katak, Jogu Bola Guling nee foin maka mosu mai iha loron bo'ot festa Natal no Tinan Foun ne’e, inklui iha hader mate-uma ida iha Aldeia Massaur.


“Joga bola gulin ne’e loke besik seman rua ona,” fontes ne’e ba Timor Post iha nia hela fatin, Masaur, Domingu (29/12).


Nia haktuir, iha tempu kalan parte Polisia mai halo patroli, maibe la iha reasaun atu kaptura jogador sira hodi hapara atividade ilegais ne’e.


Tanba ne’e, nia deskonfia oknum PNTL balun bele hetan amplop husi jogador sira karik.


Nune’e mos, xefe Aldeia Massaur, Armindo, katak, nia parte la rekonese jogu Bola guling ne’ebe loke iha aldeia refere.


“Bola guling ne’e hau mos la-dun hatene no antes ne'e hau dehan ba sira atu hapara tiha, maibe agora kontinua nafatin,” nia afirma.


Tuir nia, jogu Bola guling ne’e bele fo impaktu ba labarik ki'ik sira nia futuru, tanba hakarak hanoin deit mak jogu no haluhan tiha estuda. No ba ema bo'ot sira wainhira hodi osan ba joga lakon hotu fila fali ba uma bele hamosu lalais violensia domestika.


Tanba ne’e, nia husu ba Polisia Nasional Timor Leste (PNTL) atu hapara no prende hotu ekipamentu jogu nian, tanba agora jogu illegal buras maka’as iha merkadu no bairu sira iha kapital Dili.

Saturday, January 26, 2013

Hahalok Ukun Na’in Balun Anti Kristu Para Iha Becora No Gleno

Image: fmatin.org

Jornal Timor Post
Kinta-Feira, 03 Janeiru 2013

Don Basilio:
“Hahalok Ukun Na’in Balun Anti Kristu Balun Atu Ba Para Iha Becora No Gleno”


Bispu Dioseze Baucau Don Basilio do Nascimento kritika ukun na’in balun ne’ebe anti Kristu nia hanorin hodi na’uk estadu nia osan. “Ita boot sira rona iha Televizaun no lee iha Jornal katak ita nia….. (ukun nain) hirak ne’e balun komesa para iha Becora e balun atu ba para iha Gleno, ohin iha Segunda leitura ne’e ita rona kona ba anti kristu katak, ema hotu ne’ebe nia hahalok kontra Jesus Kristu nia hanorin,” dehan Don Basilio iha omilia misa kalan tinan foun no tuan fahe malu iha igreija Parokia Vila Nova Baucau (31/12).


Bispu Dioseze Baucau ne’e hatutan katak, buat ida sala ne’e ita la moe ona atu halo sala, ita la moe ona atu hakribi buat ne’ebe kontra maromak nia ukun fuan, hafoin buat ne’ebe halo ita la moe liu ne’e mak hafoin sala ne’e mos ba komunga hanesan lia la kona, nauk, oho, hasai estadu nia osan, ba tama ema nia uma, ba adau ema nia fen ou laen, halo abortu, hadau ema nia sasan, du’un matak ema, bosok tun bosok sa’e, oin buat hirak ne’e la’os ona sala.


Amo Basilio hateten tan katak, buat hotu ne’ebe mak halo ita hanoin oituan ne’e maka, ita nia ema boot sira, mos dala barak sira halua tiha katak, sira mos ema, sira mos iha responsablidade ukun nian, los duni maibe sira mos iha responsablidade hodi sai ezemplo moral nian ba ema seluk, los duni ita hotu mesak fraku buat ida sala, no tensaun ne’e ita hotu iha, maibe hanoin katak ita tur iha fatin balun ita tenki hatene sukat ita nia an, atu buat ne’ebe ita hateten labele sai hanesan liafuan mamuk. 


“Hau inves kritika seita sira, hau halo pregunta bah au nia an rasik hanesan Bispu, hau amu lulik tinan 36, besik tinan 40 hau Bispu tinan 16, iha hau nia vida hau hanorin ema lubuk ida, fo kaben ema lub uk ida, fo krisma ema lubuk ida, hau husu bah au nia an, hau hanoin saida bah au nia ema hirak ne’e atu bainhira ema mai doko oiruan deit, fiar katoliku semo lakon hotu,” dehan Amo Basilio ba sarani sira kuaze atus lima resin ne’ebe tuir misa kalan.


Nune’e Amu Bispu dehan, oinsa mak imi eduka imi nia ema sira konaba fiar, oinsa mak imi eduka imi nia oan sira, oinsa mak imi eduka imi nia povu, imi nia uma kreda hodi fiar iha Jesus Kristu, anti kristu sei mai bei-beik, anti kristu sei iha fatin hotu-hotu, maibe mos ita nain Jesus Kristu husik hela nia dutrina ba sarani sira hodi halo tuir.


Entertantu, misa kalan ne’e to’o fahe malu, sitiuasaun enjeral iha
kalan to’o dadersan lao normal, la iha akontese ruma tanba misa refere hetan seguransa husi parte kompotente inklui kontribuisaun husi sarani katolika baucau nian.

Friday, July 27, 2012

Governu Gusmao Lá Konsege Ezekuta OJE 2012 to'o 100 Porcentu


Jornal INDEPENDENTE
Kuarta, 13 Juñu 2012


"Governu Foin Gasta OJE U$431 Millaun"

Organizasaun naun Govermental Luta Hamutuk la fiar Governu sei ezekuta Orsamentu Jeral Estadu (OJE) to’o porsentu 100, tanba tuir relatoriu primeiru Trimester governu nian, foin gasta millioens U$431,000,000.00 resin Dolar Amerikanu.

OJE 2012, hamutuk Billiaun U$1,674, 129,352.00, mandatu Governu Aliansa Maioria Parlamentar (AMP) sei remata iha loron 7 fulan Agostu, tinan ida ne’e.

Vise Diretur Luta Hamutuk, Joaozito Viana, hateten, orsamentu ne’ebe maka oras ne’e dadaun iha prosesu komitmentu (asina kontratu atu ezekuta) maka millioens 72,930,641.47 no obrigasoins hamutuk millioens U$352,724,180.37. Ho ida ne’e,  ezekusaun Orsamentu Jeral Estadu 2012 foin atinji porsentu 26.

Ho volume orsamentu ne’ebe gasta ona, Luta Hamutuk (LH) konsidera Governu husu osan bo'ot maibe lá iha kapasidade atu ezekuta.

"Iha tempu kampaña sira komesa tanis ho komunidade sira katak povu susar duni, maibe sira lá hatene katak orsamentu tinan ida ne’e U$1,674,129,252.000 bele rejolve povu nia problema," dehan Vise Diretor Luta Hamutuk, Viana, bá Jornalista sira, Tersa (12/6), iha nia servisu fatin, Mandarin, Dili.

Nia (Joaozito-red) mos hateten," Ami lá fiar sira sei ezekuta diak to’o porcentu 100, sei ezekuta deit to’o porsentu 100 ne’e fakar saugate deit, Ministru sira maka sei goza, kontrator sira maka sei goza,"nia dehan.

Nune’e mos, Peskizador La’o Hamutuk, Charles dehan, orsamentu ne’ebe maka governu lá konsege ezekuta tenki fila bá kofre do estadu. Atu avita osan ne’e labele gasta saugate, peskizador ne’e dehan, Governu labele kria planu emerjensia ruma hodi ezekuta lalais osan ne’e, tanba sei lá iha nia sustentavel.

Membru Governu Halo Kobransa Ilegal Bé-Mo'os Bá Komunidade Comoro


Notisia Husi TVTL
Domingu Kalan, 17 Junu 2012

Povu Halerik Bá Bé-Mo'os
"Membru Governu Halo Kobransa Ilegal, Komunidade Sai Vitima"

Uma kain hamutuk Hitu-Nulu (70) resin iha bairu Moris Foun, Suku Comoro, tinan 2 resin lá hetan asesu bá bé-mo'os. Komunidade Moris Foun husu bá governu atu rejolve situasaun ne'e.


Problema bé-mo'os kontinua sai problema bá komunidade iha kapital Dili. Ne'e maka realidade populasaun Comoro, Agustinho Pereira, komunidade lokal hateten, problema ne'e sira infrenta kleur ona maibe to'o oras ne'e seidauk iha solusaun. Nia (Agustinho-red) mos hatutan agora dadaun ne'e sira aproveita deit bé-mota hodi responde sira nian necesidade lor-loron nian no dala ruma sira mos tenki sosa bé-mo'os ho presu U$25.00


"Durante ne'e komunidade sira kuru bé'e iha mota, dala ruma kompañia sira mai fa'an maka ami sosa," dehan Agustinho.

Nune'e mos ekipa SAS mai promete no kada uma kain tenki selu U$55.00 komunidade lokal sira halo tuir no selu tiha maibe to'o oras neé lá iha rezultadu.

"Ami uma kain ida selu U$55.00, ami selu tiha hotu iha ne'e, bé'e maran ami bá fo hatene SAS dehan ami selu ne'e ilegal fali ona, nune'e mos ami dehan bá sira, sira bá haruka ami selu ne'e tamba sira uza kareta estadu (Kareta SAS)," dehan nia ho tristeza.